DOAJ là gì? Hướng dẫn đăng ký tạp chí khoa học Việt Nam vào Directory of Open Access Journals ​

DOAJ (Directory of Open Access Journals) là thư mục trực tuyến quốc tế uy tín nhất dành cho tạp chí khoa học truy cập mở (Open Access), hiện lập chỉ mục hơn 20.800 tạp chí từ 131 quốc gia. Với tạp chí khoa học Việt Nam, được vào DOAJ là bước đệm chiến lược trước khi tiến vào Scopus hay Web of Science — và là yêu cầu kỹ thuật bắt buộc để đáp ứng nhiều tiêu chí quốc tế hóa.

Cập nhật: tháng 7/2026 — Biên soạn bởi đội ngũ VOJS, Metis JSC

DOAJ là gì? ​

DOAJ (Directory of Open Access Journals) là thư mục phi lợi nhuận do tổ chức IS4OA (Infrastructure Services for Open Access) quản lý, cung cấp danh mục các tạp chí khoa học truy cập mở đạt tiêu chuẩn chất lượng quốc tế.

Không giống các cơ sở dữ liệu thương mại như Scopus hay Web of Science, DOAJ hoàn toàn miễn phí — cả việc nộp đơn đăng ký lẫn truy cập. Đây là điểm xuất phát lý tưởng cho tạp chí Việt Nam đang trong lộ trình quốc tế hóa.

Theo thống kê DOAJ (tháng 6/2026), hệ thống hiện lập chỉ mục 20.847 tạp chí, 9,4 triệu bài viết từ 131 quốc gia, với khoảng 1.200 tạp chí mới được chấp nhận mỗi năm sau quá trình thẩm định nghiêm ngặt.

DOAJ không chỉ là một danh mục — đây là tín hiệu chứng nhận rằng tạp chí thực sự thực hành Open Access minh bạch và áp dụng quy trình biên tập có trách nhiệm. Nhiều cơ quan tài trợ nghiên cứu quốc tế (như Wellcome Trust, NIH) yêu cầu bài báo được công bố trên tạp chí có trong DOAJ.

Tại sao tạp chí khoa học Việt Nam cần vào DOAJ? ​

Việc có mặt trong DOAJ mang lại 7 lợi ích thiết thực cho tạp chí và tác giả:

Lợi íchÝ nghĩa thực tiễn
Tăng khả năng được phát hiệnNội dung được thu thập bởi Google Scholar, BASE, Core, Unpaywall
Điều kiện tiên quyết cho ScopusNhiều tạp chí Việt Nam vào Scopus sau khi đã có trong DOAJ
Tăng lượng trích dẫnBài báo truy cập mở được trích dẫn nhiều hơn 36–172% so với bài có paywall (theo PLOS ONE, 2023)
Đáp ứng yêu cầu nhà tài trợPlan S và nhiều quỹ nghiên cứu quốc tế yêu cầu tạp chí trong DOAJ
Chứng nhận không phải tạp chí săn mồiDOAJ là danh sách trắng (whitelist) được cộng đồng khoa học tin tưởng
Tăng điểm đánh giá quốc tế hóaHỗ trợ lộ trình vào danh mục HĐCDGSNN mức điểm cao hơn
Miễn phí hoàn toànKhông mất phí đăng ký và duy trì

Đặc biệt, với bối cảnh Thông tư 27/2025/TT-BKHCN của Bộ KH&CN yêu cầu tạp chí phải có hạ tầng số và quy trình phản biện minh bạch, đạt chuẩn DOAJ gần như đồng nghĩa với việc đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật trong nước.

Tiêu chí để tạp chí được vào DOAJ ​

DOAJ áp dụng quy trình thẩm định nghiêm ngặt hơn nhiều so với trước đây (kể từ sau đợt "reapplication" năm 2016 khi DOAJ loại hơn 3.300 tạp chí không đạt chuẩn). Tạp chí phải đáp ứng đủ tất cả tiêu chí bắt buộc sau:

Tiêu chí về Open Access ​

  • Toàn bộ nội dung phải truy cập miễn phí ngay lập tức khi xuất bản (không có embargo period)
  • Không được dùng mô hình "hybrid" (một số bài miễn phí, một số trả phí) — phải là OA hoàn toàn
  • Phải có giấy phép Creative Commons rõ ràng trên từng bài (ưu tiên CC BY, CC BY-SA, CC BY-NC)

Tiêu chí về chất lượng biên tập ​

  • Có quy trình phản biện khoa học (peer review) được mô tả công khai — double-blind, single-blind hoặc open peer review đều được chấp nhận
  • Hội đồng biên tập phải có tên đầy đủ, tổ chức/trường và quốc gia — không chấp nhận thông tin không đầy đủ
  • Tạp chí phải đã xuất bản ít nhất 1 năm và có đủ nội dung khoa học (không chỉ editorial)

Tiêu chí kỹ thuật ​

  • Có ISSN hợp lệ (cả bản in và điện tử nếu có), phải khớp với thông tin trên cổng ISSN.org
  • Website tạp chí phải hoạt động ổn định, có đầy đủ thông tin về hướng dẫn tác giả, chính sách phản biện
  • Mỗi bài phải có thông tin tác giả đầy đủ (tên, tổ chức, quốc gia)
  • Khuyến nghị có DOI cho từng bài (không bắt buộc để vào DOAJ nhưng bắt buộc để đạt DOAJ Seal)

Tiêu chí về minh bạch ​

  • Chính sách APC — Article Processing Charge (có hay không, mức bao nhiêu) phải được công bố rõ ràng trên website. Xem thêm: Chi phí vận hành tạp chí khoa học và mô hình APC
  • Quy trình xử lý khiếu nại và rút bài (retraction policy) phải có
  • Chính sách lưu trữ dài hạn (archiving policy) phải được ghi rõ

DOAJ Seal là gì? Khác gì DOAJ thường? ​

DOAJ Seal là chứng nhận cao hơn dành cho các tạp chí xuất sắc nhất trong danh mục DOAJ — hiện chỉ có khoảng 1.400 tạp chí (6,7% tổng số) đạt được danh hiệu này.

Để đạt DOAJ Seal, ngoài tất cả tiêu chí DOAJ cơ bản, tạp chí cần đáp ứng thêm:

  • Sử dụng DOI cho mọi bài viết (tích hợp Crossref)
  • Metadata bài viết được gửi lên DOAJ theo định kỳ (qua DOAJ API hoặc XML upload)
  • Có chính sách self-archiving cho phép tác giả lưu trữ trên các kho lưu trữ mở (PubMed Central, arXiv, v.v.)
  • Sử dụng giấy phép CC BY, CC BY-SA hoặc CC BY-NC (không chấp nhận CC BY-ND hoặc CC BY-NC-ND)
  • Có chính sách lưu trữ dài hạn rõ ràng (CLOCKSS, Portico, PKP PN, v.v.)

Với tạp chí Việt Nam, đạt DOAJ Seal là cột mốc quan trọng để được đánh giá cao hơn khi nộp đơn vào Scopus.

Hướng dẫn đăng ký DOAJ cho tạp chí Việt Nam: 6 bước ​

Bước 1: Đánh giá mức độ sẵn sàng (Self-assessment) ​

Trước khi nộp đơn, hãy tự kiểm tra website tạp chí theo checklist của DOAJ. Các lỗi phổ biến khiến đơn bị từ chối:

  • ISSN không khớp với thông tin trên portal.issn.org
  • Thiếu tên đầy đủ của thành viên hội đồng biên tập
  • Chính sách phản biện mô tả quá chung chung (ví dụ: chỉ ghi "bài được phản biện" mà không mô tả quy trình)
  • Không có giấy phép Creative Commons trên từng bài hoặc trên toàn website

Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ ​

Chuẩn bị đầy đủ các thông tin cần thiết trước khi điền form:

  • ISSN điện tử (bắt buộc) và ISSN bản in (nếu có)
  • URL chính sách phản biện (phải là URL trực tiếp đến trang mô tả quy trình)
  • URL danh sách hội đồng biên tập
  • URL hướng dẫn tác giả (author guidelines)
  • Thông tin về APC (có/không, mức phí nếu có)
  • Giấy phép Creative Commons đang sử dụng
  • Chính sách lưu trữ dài hạn

Bước 3: Nộp đơn qua cổng DOAJ ​

Truy cập doaj.org → "Apply" → Điền form đăng ký trực tuyến.

Form có khoảng 58 câu hỏi, chia thành các phần: thông tin cơ bản, chất lượng biên tập, chính sách Open Access, thông tin kỹ thuật. Thời gian điền form khoảng 2–4 giờ nếu đã chuẩn bị đầy đủ.

Bước 4: Chờ thẩm định ​

Sau khi nộp, đơn được chuyển đến đội ngũ Editor tình nguyện viên của DOAJ xem xét. Thời gian thẩm định thường từ 3–6 tháng. Trong quá trình này, DOAJ có thể gửi email yêu cầu bổ sung thông tin — cần phản hồi trong 3 tháng để tránh bị từ chối.

Bước 5: Phản hồi và chỉnh sửa (nếu cần) ​

Nếu DOAJ yêu cầu bổ sung hoặc chỉnh sửa, hãy phản hồi cụ thể và đầy đủ. Các lý do từ chối phổ biến:

  • Chính sách phản biện không đủ chi tiết
  • Hội đồng biên tập có thành viên thiếu thông tin tổ chức
  • Website không ổn định hoặc nội dung cũ không được cập nhật

Bước 6: Duy trì và cập nhật thông tin ​

Sau khi được chấp nhận, tạp chí cần cập nhật thông tin định kỳ khi có thay đổi (thành viên ban biên tập, chính sách, v.v.). DOAJ có thể tiến hành re-evaluation định kỳ và loại bỏ tạp chí không còn đáp ứng tiêu chí.

Vai trò của phần mềm quản lý tạp chí trong việc đạt chuẩn DOAJ ​

Hầu hết yêu cầu kỹ thuật của DOAJ đều liên quan đến việc số hóa quy trình xuất bản và minh bạch hóa thông tin. Đây chính là lý do tạp chí cần một hệ thống quản lý chuyên biệt thay vì quản lý thủ công qua email. Các nền tảng như OJS (Open Journal System) đã được thiết kế để đáp ứng các yêu cầu này ngay từ kiến trúc nền tảng.

VOJS (Vietnam Open Journal System), hệ thống do Metis JSC phát triển, tích hợp sẵn các tính năng đáp ứng trực tiếp yêu cầu DOAJ:

  • Hệ thống phản biện có cấu trúc: Ghi lại toàn bộ quy trình, tạo audit trail rõ ràng có thể báo cáo với DOAJ
  • Tích hợp DOI qua Crossref: Cấp DOI tự động cho từng bài — yêu cầu bắt buộc của DOAJ Seal
  • Giấy phép Creative Commons: Tích hợp sẵn hiển thị CC license trên từng bài xuất bản
  • Lưu trữ dài hạn qua PKP PN: Tương thích với chính sách archiving của DOAJ
  • Metadata chuẩn: Xuất metadata theo định dạng DOAJ XML để đẩy lên hệ thống DOAJ

Để tìm hiểu thêm về cách số hóa quy trình tạp chí với Scopus, ISI và các tiêu chuẩn chỉ số quốc tế, hãy xem bài viết liên quan của chúng tôi.

Bao nhiêu tạp chí Việt Nam đã có trong DOAJ? ​

Tính đến tháng 6/2026, DOAJ có khoảng 45–60 tạp chí từ Việt Nam — con số còn khá khiêm tốn so với tiềm năng của hệ thống hơn 600 tạp chí khoa học đang hoạt động trong nước.

Các tạp chí Việt Nam đã có trong DOAJ chủ yếu thuộc các lĩnh vực: khoa học tự nhiên, y học, kỹ thuật và một số ít tạp chí xã hội nhân văn. Hầu hết đều là tạp chí của các trường đại học lớn hoặc viện nghiên cứu quốc gia.

Đây là cơ hội lớn cho các tạp chí còn lại: thị trường chưa bão hòa, tiêu chí rõ ràng, và việc đăng ký hoàn toàn miễn phí.

Câu hỏi thường gặp về DOAJ ​

DOAJ có phải là cơ sở dữ liệu trích dẫn như Scopus không? ​

Không. DOAJ là thư mục (directory), không phải cơ sở dữ liệu trích dẫn. DOAJ không tính chỉ số Impact Factor hay CiteScore, không theo dõi lượng trích dẫn. Vai trò của DOAJ là xác nhận tính hợp lệ của tạp chí Open Access và giúp nội dung được tìm thấy. Để có chỉ số trích dẫn, tạp chí cần nộp đơn vào Scopus hoặc Web of Science.

Đăng ký DOAJ có tốn phí không? ​

Hoàn toàn miễn phí — cả đăng ký lẫn duy trì. DOAJ hoạt động dựa trên tài trợ từ thư viện, tổ chức và cộng đồng Open Access toàn cầu. Đây là một trong những điểm khác biệt lớn so với Scopus (có phí duy trì) hay Web of Science (phí rất cao).

Tạp chí vừa thành lập có đăng ký DOAJ được không? ​

DOAJ yêu cầu tạp chí phải đã xuất bản ít nhất 1 năm và có đủ số lượng bài để đánh giá chất lượng. Tuy nhiên, tạp chí mới nên chuẩn bị hạ tầng theo chuẩn DOAJ ngay từ đầu để việc đăng ký sau này dễ dàng hơn. Xem thêm: Quy trình gửi bài báo khoa học

Tạp chí thu phí APC có được vào DOAJ không? ​

Có, thu APC không vi phạm tiêu chí DOAJ, miễn là: (1) tạp chí vẫn cung cấp truy cập miễn phí cho độc giả ngay khi xuất bản, và (2) thông tin APC được công bố minh bạch trên website. Ước tính khoảng 30% tạp chí trong DOAJ có thu APC.

Tạp chí bị từ chối DOAJ có nộp lại được không? ​

Có, nhưng cần giải quyết đầy đủ các vấn đề DOAJ đã nêu trước khi nộp lại. DOAJ khuyến nghị chờ ít nhất 6 tháng sau khi đã hoàn thiện các điểm thiếu sót trước khi nộp lại đơn. Mỗi lần nộp đơn đều được thẩm định độc lập.

Tóm tắt ​

  • DOAJ là thư mục phi lợi nhuận lập chỉ mục hơn 20.800 tạp chí Open Access từ 131 quốc gia, hoàn toàn miễn phí
  • Vào DOAJ giúp tạp chí Việt Nam tăng khả năng tìm kiếm quốc tế, đáp ứng yêu cầu nhà tài trợ và là bước đệm trước Scopus/WoS
  • Tiêu chí chính: Open Access toàn phần, peer review minh bạch, hội đồng biên tập rõ ràng, ISSN hợp lệ và giấy phép CC
  • DOAJ Seal — cấp độ cao hơn — yêu cầu thêm DOI cho mọi bài, metadata XML và chính sách lưu trữ dài hạn
  • Hiện chỉ có khoảng 45–60 tạp chí Việt Nam trong DOAJ — cơ hội lớn đang còn bỏ ngỏ
  • Số hóa quy trình với VOJS/OJS giúp đáp ứng hầu hết yêu cầu kỹ thuật của DOAJ

Nguồn tham khảo: DOAJ.org Statistics (tháng 6/2026), DOAJ Application Criteria (2025), Plan S Coalition S Guidelines, PLOS ONE Citation Advantage Study (2023), Thông tư 27/2025/TT-BKHCN của Bộ Khoa học & Công nghệ Việt Nam.

Biên soạn bởi đội ngũ VOJS — Metis JSC, dựa trên kinh nghiệm triển khai hệ thống quản lý tạp chí cho hơn 30 tạp chí khoa học tại Việt Nam.

Bài viết liên quan ​

Cập nhật gần nhất:

Sản phẩm của Công ty Cổ phần Metis.

Copyright © 2020-PRESENT Metis., Jsc