ISSN là gì? Hướng dẫn đăng ký và quản lý ISSN cho tạp chí khoa học Việt Nam
ISSN (International Standard Serial Number — mã số chuẩn quốc tế cho xuất bản phẩm nhiều kỳ) là mã gồm 8 chữ số, dùng để định danh duy nhất một xuất bản phẩm nhiều kỳ như tạp chí khoa học, tập san hay bản tin trên phạm vi toàn cầu. Tại Việt Nam, mã do Trung tâm ISSN Việt Nam thuộc cơ quan thông tin khoa học và công nghệ quốc gia (NASATI, Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp, theo mạng lưới do ISSN International Centre ở Paris điều phối. Với tạp chí khoa học, ISSN là điều kiện kỹ thuật tối thiểu để nộp hồ sơ vào DOAJ, Scopus và danh mục tính điểm trong nước.
Cập nhật: tháng 10/2026 — Biên soạn bởi đội ngũ VOJS, Metis JSC
ISSN là gì?
ISSN là mã số 8 chữ số, trình bày theo dạng XXXX-XXXX, trong đó chữ số cuối là chữ số kiểm tra (có thể là một chữ số từ 0 đến 9 hoặc chữ X). Mã được cấp qua các Trung tâm ISSN quốc gia và được ISSN International Centre phối hợp, nhằm nhận diện duy nhất một xuất bản phẩm nhiều kỳ dù ở dạng in hay điện tử.
Theo cổng ISSN quốc tế (portal.issn.org), mạng lưới ISSN đã cấp hơn 2,5 triệu mã, và con số này tăng khoảng 50.000–70.000 mã mỗi năm.
Khác với ISBN (mỗi đầu sách một mã), ISSN gắn với tên gọi của cả tạp chí, không đổi qua các số (issue) hay tập (volume), miễn là tên tạp chí không thay đổi đáng kể. Việt Nam trở thành thành viên mạng lưới ISSN quốc tế từ ngày 11/3/2005, theo thông báo của Bộ Ngoại giao. Tiêu chuẩn Việt Nam tương ứng là TCVN 6381:2007.
Trung tâm ISSN Việt Nam (mã quốc gia VNM, mã trung tâm 59) đặt tại 24–26 Lý Thường Kiệt, Hoàn Kiếm, Hà Nội, thuộc NASATI (Cục Thông tin khoa học và công nghệ quốc gia), theo trang đăng ký của ISSN International Centre. Các tạp chí Việt Nam như Tạp chí điện tử Quản lý nhà nước (ISSN 2815-5831, cấp ngày 6/6/2022) cũng ghi cơ quan cấp là đơn vị này.
ISSN in và ISSN điện tử khác nhau như thế nào?
Mỗi hình thức phát hành của một tạp chí cần một ISSN riêng: bản in một mã, bản điện tử (e-ISSN) một mã. Quy tắc này xuất phát từ chính mạng lưới ISSN: khi tạp chí xuất bản thêm một phiên bản trên phương tiện mới, phiên bản đó nhận ISSN riêng.
- ISSN (bản in): cấp cho ấn phẩm giấy.
- e-ISSN (bản điện tử): cấp cho phiên bản trực tuyến của tạp chí điện tử hoặc tạp chí chỉ phát hành trên nền tảng quản lý tạp chí.
- ISSN-L (linking ISSN): một mã "liên kết" gom mọi phiên bản của cùng một tạp chí; mỗi phiên bản vẫn giữ ISSN riêng. Nên in ISSN-L trên mọi phiên bản để các hệ thống thư mục nối đúng bản in với bản điện tử.
Một hiểu lầm hay gặp là coi e-ISSN bắt buộc khi nộp DOAJ. Hướng dẫn của DOAJ chỉ yêu cầu ít nhất một ISSN đã đăng ký và xác nhận tại issn.org; có cả ISSN in và e-ISSN là tốt hơn nhưng không bắt buộc. Tuy vậy, tạp chí chỉ phát hành trực tuyến vẫn cần e-ISSN, vì không có bản in để mang ISSN in.
Tại sao tạp chí khoa học cần có ISSN?
ISSN là điều kiện kỹ thuật đầu vào cho hầu hết hệ thống đánh giá và lập chỉ mục, không phải bước tùy chọn.
Thứ nhất, tiêu chí tạp chí khoa học theo Thông tư 27/2025/TT-BKHCN có nhóm "chuẩn mực xuất bản" (10 điểm), trong đó có điều kiện tạp chí có ISSN hợp lệ. Bối cảnh áp dụng xem tại bài Xây dựng tạp chí đáp ứng Thông tư 27/2025 và danh mục tạp chí đạt chuẩn khoa học Việt Nam.
Thứ hai, Scopus đặt ISSN đã đăng ký với ISSN International Centre trong nhóm tiêu chí kỹ thuật phải đạt trước khi hồ sơ được Hội đồng CSAB xem xét (Elsevier, Scopus Content Policy and Selection). DOAJ yêu cầu ít nhất một ISSN đã xác nhận, hiển thị trên website và trùng tên với bản ghi tại issn.org. Quy trình nộp hồ sơ được trình bày tại hướng dẫn đăng ký DOAJ và các tiêu chí vào ISI/Scopus.
Thứ ba, ISSN giúp đối chiếu danh tính tạp chí. Khi nghi ngờ một tạp chí săn mồi, bước kiểm tra đầu tiên là tra ISSN trên portal.issn.org và xem tên, nhà xuất bản, quốc gia trong bản ghi có khớp website hay không.
Cách đăng ký ISSN cho tạp chí khoa học tại Việt Nam
Đăng ký ISSN do Trung tâm ISSN Việt Nam (NASATI, Bộ Khoa học và Công nghệ) xử lý; hồ sơ, biểu mẫu, lệ phí và thời hạn xử lý do trung tâm quy định và có thể thay đổi, nên ban biên tập cần hỏi trực tiếp đơn vị này trước khi nộp. Dưới đây là quy trình chuẩn bị 4 bước giúp hồ sơ không bị trả vì thiếu thông tin.
- Chốt tên tạp chí chính thức. Tên trong hồ sơ ISSN phải trùng tên trên giấy phép, website, bìa và metadata. Đây là điều kiện để về sau DOAJ không từ chối vì tên không khớp.
- Chuẩn bị thông tin định danh: tên đầy đủ và tên viết tắt, cơ quan chủ quản, quốc gia, ngôn ngữ, tần suất xuất bản, hình thức phát hành (in, điện tử hoặc cả hai), năm bắt đầu, địa chỉ website và địa chỉ liên hệ tòa soạn. Với tạp chí báo chí, chuẩn bị bản sao giấy phép hoạt động theo loại hình.
- Liên hệ Trung tâm ISSN Việt Nam để xác nhận hồ sơ, hình thức nộp, lệ phí và thời hạn hiện hành. Số điện thoại và cổng liên hệ đăng trên trang của trung tâm tại ISSN International Centre và vista.gov.vn.
- Đăng ký riêng e-ISSN nếu tạp chí có bản điện tử, rồi tra lại cả hai mã trên portal.issn.org để chắc chắn bản ghi đã được xác nhận (không còn ở trạng thái chờ).
Lưu ý quan trọng: DOAJ từ chối tự động hồ sơ có ISSN chưa được xác nhận. Đừng điền ISSN vào hồ sơ DOAJ hay Scopus khi portal.issn.org chưa hiển thị bản ghi của tạp chí.
Khi nào tạp chí phải đổi hoặc xin ISSN mới?
Chỉ một số thay đổi đòi hỏi ISSN mới. Theo quy tắc của mạng lưới ISSN, ISSN mới (kèm "key title" mới) được cấp khi tên tạp chí thay đổi đủ lớn theo ISSN Manual, hoặc khi phương tiện phát hành thay đổi. Thay đổi nhà xuất bản, quốc gia, ngôn ngữ, tần suất hay phạm vi chuyên môn không làm phát sinh ISSN mới.
| Tình huống | Cần ISSN mới? | Ghi chú |
|---|---|---|
| Đổi tên tạp chí đáng kể | Có (thường) | Ranh giới "đáng kể" theo ISSN Manual; hỏi trung tâm trước khi công bố tên mới |
| Chỉnh nhỏ tên (thêm/bớt từ phụ) | Thường không | Ghi nhận như tên biến thể trong bản ghi |
| Đổi cơ quan chủ quản | Không | Cập nhật thông tin nhà xuất bản trong bản ghi |
| Thêm bản điện tử bên cạnh bản in | Có, cho bản mới | Bản điện tử nhận e-ISSN riêng |
| Đổi tần suất (quý sang hai tháng) | Không | Báo cập nhật để bản ghi đúng |
| Chuyển sang xuất bản song ngữ Việt–Anh | Không | Ngôn ngữ không tạo ISSN mới |
| Đổi tên đồng thời ở mọi phiên bản | Có, cả ISSN-L mới | Mọi phiên bản nhận ISSN mới |
Ví dụ minh họa (giả định): một tạp chí đại học đổi từ "Tạp chí Khoa học Trường ĐH A" thành "Tạp chí Khoa học và Công nghệ ĐH A". Nếu trung tâm coi đây là thay đổi tên đáng kể, tạp chí nhận ISSN mới, còn bài cũ vẫn gắn ISSN cũ. Vì vậy cần lên kế hoạch cập nhật DOI, metadata Crossref và hồ sơ đã nộp DOAJ ngay khi đổi tên.
Cách kiểm tra một ISSN có hợp lệ và có thật không?
Kiểm tra ISSN gồm hai lớp: lớp định dạng (chữ số kiểm tra) và lớp đăng ký (có bản ghi trên portal.issn.org). Cả hai đều cần, vì một mã đúng định dạng vẫn có thể chưa từng được cấp.
Lớp 1 — chữ số kiểm tra. Nhân 7 chữ số đầu lần lượt với các trọng số 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2, cộng các tích, lấy tổng chia 11 lấy dư r. Chữ số kiểm tra là 11 − r (nếu bằng 10 thì viết X, nếu r = 0 thì là 0).
text
Ví dụ: ISSN 0028-0836 (tạp chí Nature, bản in)
7 chữ số đầu: 0 0 2 8 0 8 3
Tích: 0×8 + 0×7 + 2×6 + 8×5 + 0×4 + 8×3 + 3×2 = 82
82 chia 11 dư 5 → chữ số kiểm tra = 11 − 5 = 6 ✓Lớp 2 — bản ghi đăng ký. Tra mã trên portal.issn.org, đối chiếu tên chính thức, nhà xuất bản, quốc gia, hình thức phát hành với website. Nếu không thấy bản ghi hoặc thông tin lệch, coi mã chưa đáng tin cho đến khi hỏi lại tòa soạn hoặc trung tâm ISSN.
Phân biệt ISSN với DOI và các mã khác
Nhiều tác giả và ban biên tập mới nhầm giữa ISSN, DOI và giấy phép hoạt động. Bảng dưới tổng hợp điểm khác biệt cốt lõi:
| Tiêu chí | ISSN | DOI | Giấy phép hoạt động |
|---|---|---|---|
| Đối tượng gắn mã | Toàn bộ tên tạp chí (theo từng hình thức phát hành) | Từng bài báo | Toàn bộ tạp chí |
| Cơ quan cấp | Trung tâm ISSN quốc gia (Việt Nam: NASATI, Bộ KH&CN) | Cơ quan đăng ký như Crossref hoặc DataCite | Cơ quan quản lý nhà nước |
| Tính chất | Cố định theo tên tạp chí | Cố định theo từng bài | Theo quy định pháp luật |
| Dùng để | Lập chỉ mục, nộp hồ sơ DOAJ/Scopus, tính điểm | Trích dẫn, liên kết bền vững | Hoạt động xuất bản hợp pháp |
Chi phí đăng ký DOI do tổ chức đăng ký quy định và thay đổi theo thời gian; xem Crossref và DOI cho tạp chí và chỉ số DOI là gì. Lưu ý ISSN trong bản ghi Crossref nên khớp chính xác với bản ghi ISSN của tạp chí; lệch một chữ số có thể khiến bài báo gắn sai hoặc không gắn được vào tạp chí.
Quản lý và hiển thị ISSN đúng chuẩn trên website
Sau khi được cấp, ISSN cần hiển thị nhất quán trên mọi kênh để tránh bị từ chối khi nộp hồ sơ lập chỉ mục. Các vị trí bắt buộc: trang bìa (bản in), chân trang website, trang thông tin tạp chí, trang từng số và metadata của từng bài khi xuất bản trực tuyến. Với tạp chí dùng VOJS, ISSN in và e-ISSN được cấu hình một lần ở phần thiết lập tạp chí và dùng lại ở các trang và metadata gửi đi khi đăng ký DOI, giảm nguy cơ lệch mã do nhập thủ công. Xem thêm checklist website tạp chí đạt chuẩn.
7 lỗi ISSN thường gặp khiến hồ sơ bị trả hoặc chậm
- Điền ISSN chưa được xác nhận trên portal.issn.org vào hồ sơ DOAJ (bị từ chối tự động).
- Tên tạp chí trên website khác tên trong bản ghi ISSN (thêm "Tạp chí" hoặc viết tắt khác nhau).
- Dùng chung một ISSN cho bản in và bản điện tử.
- Đổi tên mà vẫn dùng mã cũ sau khi trung tâm yêu cầu ISSN mới.
- Chỉ in ISSN trên bìa, không hiển thị trên website hoặc metadata bài.
- Không in ISSN-L, khiến bản in và bản điện tử bị tách thành hai tạp chí trong thư mục.
- Nhập sai một chữ số khi cấu hình Crossref hoặc OAI-PMH, bài báo không gắn đúng tạp chí.
Checklist áp dụng ngay:
- [ ] Đã tra mã ISSN và e-ISSN trên portal.issn.org, bản ghi ở trạng thái đã xác nhận
- [ ] Tên tạp chí trên website, giấy phép, bìa và bản ghi ISSN trùng khớp từng chữ
- [ ] ISSN hiển thị ở chân trang, trang giới thiệu và metadata từng bài
- [ ] Bản ghi Crossref và hồ sơ DOAJ dùng đúng ISSN hiện hành
- [ ] Có kế hoạch cập nhật nếu sắp đổi tên, đổi cơ quan chủ quản hay thêm bản điện tử
Câu hỏi thường gặp về ISSN
ISSN có thời hạn sử dụng không?
Không. ISSN không có hạn dùng và gắn với tên gọi của tạp chí. Mã chỉ cần đổi khi tên thay đổi đáng kể hoặc khi phương tiện phát hành thay đổi theo quy tắc của ISSN Manual. Thay đổi cơ quan chủ quản, ngôn ngữ hoặc tần suất không làm phát sinh mã mới. Khi tạp chí dự định đổi tên, nên hỏi Trung tâm ISSN Việt Nam trước khi công bố tên mới.
Tạp chí mới thành lập nên xin ISSN lúc nào?
Nên xin ngay khi đã chốt tên và hình thức phát hành, trước khi nộp bất kỳ hồ sơ lập chỉ mục nào. DOAJ yêu cầu ISSN đã xác nhận, còn Scopus xét ISSN ở vòng kỹ thuật và đòi hỏi tạp chí có lịch sử xuất bản đều đặn. Hồ sơ và thời gian xử lý cụ thể cần hỏi trực tiếp Trung tâm ISSN Việt Nam vì có thể thay đổi.
Tạp chí có thể có mấy mã ISSN?
Một ISSN cho mỗi hình thức phát hành (bản in, bản điện tử), cộng một ISSN-L dùng để liên kết các phiên bản. ISSN-L thường trùng với một trong các ISSN của tạp chí. Tạp chí chỉ phát hành trực tuyến chỉ cần một e-ISSN. Sai lầm thường gặp là dùng chung một mã cho cả bản in lẫn bản điện tử.
Không có ISSN thì tạp chí có bất hợp pháp không?
Không, vì ISSN không phải giấy phép hoạt động. Quyền xuất bản được quy định bởi pháp luật báo chí và xuất bản, đã phân tích tại bài Giấy phép hoạt động tạp chí điện tử. Tuy nhiên, thiếu ISSN thì tạp chí không đạt điều kiện kỹ thuật để nộp DOAJ hay Scopus, và không đáp ứng tiêu chí chuẩn mực xuất bản của Thông tư 27/2025/TT-BKHCN.
Làm sao biết một tạp chí có ISSN thật hay giả?
Tra mã trên portal.issn.org và đối chiếu tên, nhà xuất bản, quốc gia với website tạp chí. Kiểm tra thêm chữ số cuối bằng công thức modulo 11 ở trên. Nếu mã sai chữ số kiểm tra, hoặc đúng định dạng nhưng không có bản ghi, hoặc bản ghi thuộc tên tạp chí khác, đó là dấu hiệu cần cảnh giác, nhất là khi tạp chí yêu cầu đóng phí.
ISSN khác ISBN và DOI ở điểm nào?
ISSN định danh cả tạp chí, ISBN định danh từng đầu sách, DOI định danh từng bài báo hoặc tài liệu. Một bài báo trong tạp chí có đồng thời ISSN của tạp chí chứa nó và DOI riêng của bài. Ba mã không thay thế nhau, và bản ghi Crossref cần dùng đúng ISSN của tạp chí để gắn DOI vào đúng nơi.
Tóm tắt
- ISSN là mã 8 chữ số định danh tạp chí, cấp ở Việt Nam qua Trung tâm ISSN Việt Nam (NASATI, Bộ Khoa học và Công nghệ), không phải Thư viện Quốc gia
- Mỗi hình thức phát hành một ISSN riêng, cộng ISSN-L để liên kết các phiên bản
- DOAJ cần ít nhất một ISSN đã xác nhận trên issn.org; Scopus xét ISSN ở vòng kỹ thuật
- ISSN mới chỉ cần khi đổi tên đáng kể hoặc đổi phương tiện, không cần khi đổi chủ quản, ngôn ngữ, tần suất
- Kiểm tra ISSN bằng hai lớp: chữ số kiểm tra modulo 11 và bản ghi trên portal.issn.org
- Tên tạp chí trên website, giấy phép và bản ghi ISSN phải trùng khớp
Nguồn: ISSN International Centre — trang Trung tâm ISSN Việt Nam, cổng ISSN quốc tế (portal.issn.org), quy tắc ISSN-L và ISSN Manual; DOAJ — Application guide; Elsevier — Scopus Content Policy and Selection; Thông tư 27/2025/TT-BKHCN (theo bản tóm tắt tiêu chí); TCVN 6381:2007; thông báo của Bộ Ngoại giao về việc Việt Nam gia nhập mạng lưới ISSN (2005). Hồ sơ, lệ phí và thời hạn xử lý do Trung tâm ISSN Việt Nam công bố; vui lòng xác nhận trực tiếp trước khi nộp. Biên soạn bởi đội ngũ VOJS — Metis JSC. Cần tư vấn cấu hình ISSN, e-ISSN và DOI đồng bộ trên nền tảng số? Xem Liên hệ triển khai VOJS.
Bài viết liên quan
- Tạp chí khoa học là gì? Phân biệt báo, tạp chí và tạp chí khoa học
- Chỉ số DOI là gì? Tại sao cần có DOI và cách đăng ký
- DOAJ là gì? Hướng dẫn đăng ký tạp chí vào DOAJ
- Danh mục tạp chí đạt chuẩn khoa học Việt Nam
- Giấy phép hoạt động tạp chí điện tử tại Việt Nam
- Scopus, ISI và Impact Factor là gì?
- Sản phẩm VOJS
- Tất cả bài viết về tạp chí khoa học
