Funding statement là gì? Cách ghi tài trợ NAFOSTED và lời cảm ơn trong bài báo khoa học ​

Funding statement (tuyên bố tài trợ) là đoạn ngắn trong bài báo nêu tên nhà tài trợ, mã số đề tài và vai trò của nhà tài trợ trong nghiên cứu. Nó khác với lời cảm ơn (acknowledgements), nơi ghi nhận những người đóng góp nhưng chưa đủ tiêu chí làm đồng tác giả. Với đề tài do Quỹ NAFOSTED tài trợ, tác giả cần ghi đúng tên quỹ và mã số đề tài, dạng phổ biến là NNN.NN-YYYY.NN.

Bài này có mẫu câu cho 6 tình huống, bảng mã định danh của 5 nhà tài trợ lớn ở Việt Nam, và kết quả khảo sát dữ liệu Crossref do VOJS thực hiện: trong 8.155 bài mang mã NAFOSTED, cứ 7 bài có 1 bài không có mã số đề tài.

Cập nhật: tháng 10/2026 — Biên soạn bởi đội ngũ VOJS, Metis JSC

Funding statement khác lời cảm ơn và các tuyên bố khác thế nào? ​

Funding statement chỉ trả lời một câu hỏi: ai trả tiền cho nghiên cứu này và họ có can thiệp vào kết quả không. Các tuyên bố cuối bài hay bị gộp nhầm vào nhau dù mỗi loại phục vụ một mục đích riêng; dữ liệu nghiên cứu có mục riêng, xem Data Availability Statement.

Theo khuyến nghị của ICMJE (Ủy ban Quốc tế các Biên tập viên Tạp chí Y khoa), bài báo phải nêu nguồn hỗ trợ cho công trình và vai trò của nhà tài trợ trong thiết kế, thu thập, phân tích dữ liệu, viết báo cáo; nếu nhà tài trợ không tham gia các khâu đó thì phải nói rõ.

Loại tuyên bốTrả lời câu hỏi gìNêu tên ai
Funding statementTiền đến từ đâu, nhà tài trợ có vai trò gìQuỹ, cơ quan, doanh nghiệp, kèm mã số đề tài
Acknowledgements (lời cảm ơn)Ai giúp nhưng không đủ làm tác giảCá nhân, đơn vị hỗ trợ kỹ thuật, ngôn ngữ
Competing interests (xung đột lợi ích)Quan hệ nào có thể làm lệch kết quảTác giả
Author contributionsTừng tác giả làm gì, theo CRediTTác giả

Ranh giới dễ nhầm nhất nằm giữa tiền và công sức. ICMJE xếp "acquisition of funding" (xin được tài trợ) vào nhóm hoạt động không đủ để đứng tên tác giả nếu đứng riêng. Người chỉ xin được kinh phí có thể được ghi ở mục Funding hoặc lời cảm ơn; tên trong danh sách tác giả phải dựa vào đóng góp học thuật, như bài về ghost, guest và gift authorship đã phân tích.

Quy định nào yêu cầu tác giả Việt Nam ghi nhận nhà tài trợ? ​

Với đề tài do Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) tài trợ, nghĩa vụ này nằm trong Quy định về liêm chính nghiên cứu ban hành kèm Quyết định số 10/QĐ-HĐQL-NAFOSTED ngày 15/2/2022 của Hội đồng quản lý Quỹ. Văn bản có hiệu lực từ ngày ký. Hai khoản của Điều 4 liên quan trực tiếp đến phần cuối bài báo:

Điều 4, khoản 7 — Ghi nhận đóng góp đối với công trình công bố: "Ghi nhận trong các công trình công bố (mà mình là tác giả) vai trò của các cá nhân hay tổ chức đã có đóng góp quan trọng cho nghiên cứu (bao gồm nhà tài trợ, bảo trợ và những người liên quan khác) nhưng chưa đáp ứng đầy đủ tiêu chí làm đồng tác giả."

Điều 4, khoản 8 — Xung đột lợi ích: "Công khai các xung đột lợi ích có thể ảnh hưởng đến độ tin cậy của các đề xuất nghiên cứu, công trình công bố."

Quy định không đưa ra mẫu câu. Chúng tôi không tìm thấy một mẫu câu ghi tài trợ bắt buộc ở cấp quốc gia, trong văn bản này hay trong các nguồn công khai khác đã rà soát. Đề tài cấp bộ, cấp đại học quốc gia hay cấp cơ sở có thể có quy định riêng trong hợp đồng hoặc quyết định giao nhiệm vụ; nếu hợp đồng quy định cách ghi, hãy ưu tiên hợp đồng.

Về phía tạp chí, Elsevier yêu cầu nêu mọi nguồn hỗ trợ tài chính cho nghiên cứu hoặc việc soạn bài. Tòa soạn muốn đưa yêu cầu tương tự vào hướng dẫn tác giả có thể dựa vào ICMJE và COPE.

Cách viết funding statement chuẩn: công thức và 6 mẫu câu ​

Công thức gọn nhất: tên nhà tài trợ + mã số đề tài + (nếu cần) vai trò của nhà tài trợ. Hướng dẫn tác giả của Elsevier có dạng mẫu "Funding: This work was supported by the National Institutes of Health [grant numbers xxxx, yyyy]; the Bill & Melinda Gates Foundation, Seattle, WA [grant number zzzz]" và nói rõ không cần mô tả chi tiết chương trình hay loại tài trợ.

Bảng dưới chuyển công thức đó sang 6 tình huống hay gặp ở tác giả Việt Nam. Phần trong ngoặc vuông là chỗ điền, không phải mã thật. Mẫu 1 là cách viết quan sát được trong các bài đã công bố, không phải câu bắt buộc.

#Tình huốngMẫu câu tiếng Anh
1Một đề tài NAFOSTEDThis research is funded by Vietnam National Foundation for Science and Technology Development (NAFOSTED) under grant number [mã đề tài].
2Nhiều nhà tài trợThis work was supported by NAFOSTED under grant number [mã 1] and by [quỹ khác] under grant number [mã 2].
3Đề tài cấp cơ sở, cấp trườngThis research is funded by [tên trường/viện] under project number [mã đề tài cơ sở].
4Không có tài trợ riêngThis research did not receive any specific grant from funding agencies in the public, commercial, or not-for-profit sectors.
5Quỹ khác hỗ trợ thời gian làm việc của một tác giảThis study was funded by A; Dr. F's time on the work was supported by B. (ví dụ của ICMJE)
6Nhà tài trợ không can thiệpThe funder had no role in study design, data collection and analysis, decision to publish, or preparation of the manuscript.

Hai điều cần giữ: ghi tên quỹ đầy đủ ở lần đầu, viết tắt trong ngoặc; ghi mã số đúng từng ký tự, kể cả dấu gạch nối, như phần khảo sát dưới đây cho thấy. Mẫu 4 vẫn cần có khi không có tài trợ, để tòa soạn phân biệt "không có" với "quên khai".

Mã số NAFOSTED trong dữ liệu Crossref: khảo sát 8.155 bài ​

Để biết nhà xuất bản đang lưu thông tin tài trợ NAFOSTED ra sao, VOJS truy vấn API công khai của Crossref ngày 22/10/2026. Phương pháp: lấy mọi bài có metadata tài trợ gắn Funder ID 10.13039/100007224 (mã của NAFOSTED trong Crossref Funder Registry), rồi đọc tên nhà tài trợ và mã số đề tài trong từng bản ghi.

curl -s "https://api.crossref.org/funders/10.13039/100007224"
curl -s "https://api.crossref.org/works?filter=funder:10.13039/100007224&rows=1000&select=DOI,funder,publisher,issued&cursor=*"

Giới hạn: Crossref chỉ chứa thông tin nhà xuất bản đã nộp. Bài thiếu mã số có thể do tác giả không ghi, hoặc do nhà xuất bản không trích được. Khảo sát mô tả dữ liệu, không quy lỗi cho bên nào.

Chỉ sốKết quả
Bài có metadata tài trợ NAFOSTED8.155 bài (8.841 mục tài trợ)
Bài không có mã số đề tài1.179 bài (14,5%); riêng bài xuất bản 2019–2021: 20,4%
Cách viết tên quỹ187 chuỗi khác nhau (153 sau khi bỏ khác biệt hoa/thường, dấu câu)
Mục mang mã NAFOSTED nhưng tên là quỹ khác195 mục (2,2%), như FCT, CNPq, quỹ của một tỉnh Trung Quốc
Nhà xuất bản nộp metadataElsevier 38,5%; Springer 18,1%; Wiley 7,4%; nhà xuất bản Việt Nam chỉ 2,2% (181 bài, theo bộ lọc của chúng tôi)

Trong 7.600 chuỗi mã số, chỉ 66,2% đúng dạng NNN.NN-YYYY.NN với gạch nối ASCII. Thêm 9,7% đúng sau khi chuẩn hóa ký tự như gạch nối en dash, gạch nối không ngắt hay khoảng trắng thừa. Khoảng 3,2% kèm chữ thừa như "Grant No.". Phần còn lại, 20,9%, gồm mã của quỹ khác nằm dưới mục NAFOSTED, mảnh vụn như ".25" hay "103", và mã sai dấu phân cách như 502.02-2021-17.

Ba điều rút ra:

  1. Dấu gạch nối là điểm hỏng thầm lặng. Mã viết bằng gạch nối U+2010 nhìn giống mã chuẩn nhưng tìm kiếm theo chuỗi không khớp. Dữ liệu không cho biết ký tự bị đổi ở khâu soạn thảo hay khâu nhà xuất bản.
  2. Tên quỹ cần một dạng chuẩn. 187 cách viết cho một tổ chức buộc cơ sở dữ liệu phải đoán. Dùng tên trùng bản ghi chính thức trong Crossref ("National Foundation for Science and Technology Development", viết tắt NAFOSTED) giảm rủi ro đoán sai.
  3. Tỷ lệ thiếu mã cao nhất rơi vào giai đoạn nhiều bài nhất. Tỷ lệ thiếu là 6,4% với bài xuất bản 2016–2018, 20,4% với 2019–2021 (số bài mỗi năm tăng từ 720 năm 2019 lên 1.133 năm 2020), rồi còn 12,0% với 2022–2024.

Vì sao tòa soạn nên lưu Funder ID và ROR của nhà tài trợ? ​

Funder ID và ROR ID là mã định danh tổ chức tài trợ, giúp máy hiểu "NAFOSTED", "Nafosted" và "Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia" là một đơn vị. Ngày 5/3/2025, Crossref thông báo thành viên có thể dùng ROR ID thay Funder ID, còn Funder ID vẫn được hỗ trợ cho đến khi cộng đồng sẵn sàng chuyển đổi.

Dạng khai báo trong dữ liệu nộp Crossref chỉ cần ROR và mã số đề tài:

xml<fr:program name="fundref">
 <fr:assertion name="ror">https://ror.org/04rw64z44</fr:assertion>
 <fr:assertion name="award_number">[mã số đề tài]</fr:assertion>
</fr:program>

Năm nhà tài trợ lớn của tác giả Việt Nam, tra từ API ROR và Crossref ngày 22/10/2026:

Nhà tài trợROR IDFunder IDSố bài trong Crossref
NAFOSTEDror.org/04rw64z441000072248.155
Bộ Giáo dục và Đào tạoror.org/00drv33785011000056451.437
Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Namror.org/02wsd5p501000120462.393
Đại học Quốc gia TP.HCMror.org/00waaqh385011000107121.514
Quỹ Đổi mới sáng tạo Vingroup (VinIF)ror.org/05cz3nq82501100015501524

Dữ liệu tài trợ được cơ sở dữ liệu lớn dùng thật: Web of Science thu thập thông tin tài trợ chủ yếu cho bài SCIE từ năm 2008 và thêm SSCI từ năm 2015, theo Paul-Hus, Desrochers và Costas (Scientometrics, 2016). Metadata sạch từ tòa soạn giúp mọi hệ thống phía sau đối sánh dễ hơn, như bài về tích hợp API Crossref, DOAJ, Scopus và ROR đã nêu.

Tạp chí Việt Nam đã nộp thông tin tài trợ lên Crossref đến đâu? ​

Chúng tôi lấy hồ sơ 91 thành viên Crossref có địa điểm đăng ký ở Việt Nam, qua API members với các từ khóa tên nước và thành phố lớn; danh sách có thể thiếu thành viên có tên không chứa từ khóa. Trong đó 88 thành viên có nội dung "hiện hành" (năm hiện tại và hai năm trước, theo Crossref Participation Reports), tổng cộng 40.344 DOI.

Theo độ phủ funders-current do Crossref công bố, chỉ 4 trong 88 thành viên Việt Nam nộp thông tin nhà tài trợ cho bài hiện hành. Bình quân gia quyền theo số DOI, độ phủ là 0,8%, tức khoảng 318 trong 40.344 DOI.

Ngoại lệ có nhưng nhỏ: một hiệp hội học thuật với 225 DOI hiện hành đạt 49%, nhà xuất bản của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đạt 11% trên 1.678 DOI. Phần lớn bài báo của các thành viên này không để lại dấu vết tài trợ trong metadata Crossref, dù thông tin có thể đã nằm trong bản PDF.

Lời cảm ơn (Acknowledgements) viết thế nào cho đúng? ​

Lời cảm ơn ghi nhận người và đơn vị đã giúp nhưng không đủ tiêu chí tác giả, như hỗ trợ viết bài, biên tập kỹ thuật, biên tập ngôn ngữ, hiệu đính (ví dụ của ICMJE). Elsevier hướng dẫn gom lời cảm ơn thành mục riêng ở cuối bài, trước phần tài liệu tham khảo.

ICMJE còn khuyến nghị tòa soạn yêu cầu tác giả liên hệ xin phép bằng văn bản mọi người được cảm ơn, vì lời cảm ơn có thể bị hiểu là họ tán thành kết luận nghiên cứu. Hãy ghi việc cụ thể ("language editing", "access to equipment") thay vì câu chung chung.

Sai lầm thường gặp và checklist trước khi nộp bài ​

Ba lỗi hay gặp khi ghi tài trợ, rút từ dữ liệu khảo sát và hướng dẫn của ICMJE, Elsevier:

  1. Gộp nhiều quỹ mà không ghi rõ mã nào thuộc quỹ nào. Trong khảo sát, 1.077 chuỗi mã có chứa chữ, nhiều chuỗi là mã của quỹ khác nằm dưới mục NAFOSTED; câu gộp không rõ ràng là một nguyên nhân có thể.
  2. Bỏ trống khi không có tài trợ. Tòa soạn không phân biệt được "không có" với "quên khai".
  3. Ghi tài trợ vào cover letter thay vì mục riêng. Elsevier lưu ý thông tin tài trợ có trường riêng, không nên đặt trong cover letter.

Mã số đề tài trong lời cảm ơn là thông tin công khai, nên nó cần phản ánh đúng quan hệ giữa bài báo và đề tài. Báo Giáo dục Việt Nam (10/10/2024) đưa tin một bài báo quốc tế thuộc một đề tài NAFOSTED bị rút ngày 21/9/2024, và các bài khác nêu cùng mã đề tài cũng bị thông báo rút; Quỹ cho biết chỉ một sản phẩm bị gỡ. Bài không nêu lý do rút. Chúng tôi dẫn để cho thấy mã đề tài cho phép nối các bài với nhau và với đề tài.

Checklist cho tác giả trước khi bấm nộp:

  • [ ] Đã đọc hợp đồng hoặc quyết định giao nhiệm vụ để xem có quy định cách ghi nguồn tài trợ.
  • [ ] Mã số gõ lại bằng tay, gạch nối là ký tự ASCII, không thêm chữ thừa.
  • [ ] Tên quỹ viết đầy đủ ở lần đầu, viết tắt trong ngoặc; mỗi quỹ đi kèm mã riêng.
  • [ ] Có câu "không có tài trợ riêng" nếu thực sự không có; có câu về vai trò nhà tài trợ nếu tạp chí hoặc quỹ yêu cầu.
  • [ ] Người được cảm ơn đã đồng ý bằng văn bản (email cũng là văn bản).
  • [ ] Xung đột lợi ích khai riêng, không gộp vào mục tài trợ.

Quy trình 4 bước để tòa soạn thu thập thông tin tài trợ sạch ​

Các lỗi định dạng trong khảo sát có thể chặn ngay từ lúc nhập liệu nếu tòa soạn thiết kế bước thu thập đúng:

  1. Tách trường riêng cho tài trợ trong form nộp bài, không để lẫn vào ô ghi chú hay lời cảm ơn. Khi chọn hệ thống nộp bài, hãy kiểm tra có trường tên nhà tài trợ và mã số đề tài tách nhau hay không.
  2. Cho tác giả chọn nhà tài trợ từ danh sách (nguồn: ROR hoặc Crossref Funder Registry) thay vì gõ tự do, để mọi bài dùng một dạng tên.
  3. Kiểm tra định dạng và chuẩn hóa ký tự khi nhập. Đổi mọi loại gạch nối về -, cắt khoảng trắng đầu cuối. Với NAFOSTED, biểu thức ở cuối danh sách bắt được dạng phổ biến trong dữ liệu; hãy cho phép ngoại lệ vì mã cũ và mã của quỹ khác có dạng khác.
  4. Xuất vào metadata khi gán DOI. Đưa nhà tài trợ và mã số vào dữ liệu nộp Crossref và XML JATS, thay vì chỉ để trong PDF. Xem thêm bài về DOI và Crossref.
text^\d{3}\.\d{2}-\d{4}\.\d+$

VOJS tích hợp đồng bộ DOI với Crossref (theo trang tính năng sản phẩm). Tạp chí muốn có trường tài trợ tách riêng và xuất được vào metadata có thể nêu yêu cầu khi liên hệ triển khai.

Câu hỏi thường gặp ​

Funding statement có bắt buộc không? Có với nhiều tạp chí quốc tế và với đề tài do NAFOSTED tài trợ. ICMJE yêu cầu bài báo nêu nguồn hỗ trợ cho công trình, còn Điều 4 khoản 7 của Quy định liêm chính nghiên cứu NAFOSTED yêu cầu ghi nhận nhà tài trợ trong công trình công bố. Với tạp chí trong nước, hãy đọc hướng dẫn tác giả của tạp chí.

Đề tài cấp cơ sở hay cấp trường có phải ghi vào funding statement không? Có, nếu đề tài thực sự cấp kinh phí cho nghiên cứu. Ghi tên trường hoặc viện cùng mã đề tài cơ sở (mẫu 3). Nếu chỉ là kinh phí chung của tổ chức, Elsevier hướng dẫn ghi tên tổ chức cấp. Hợp đồng đề tài là nơi quy định cuối cùng.

Không có tài trợ thì ghi gì? Ghi một câu khai báo rõ ràng. Elsevier gợi ý: "This research did not receive any specific grant from funding agencies in the public, commercial, or not-for-profit sectors." Câu này cho tòa soạn biết tác giả đã cân nhắc mục tài trợ chứ không bỏ sót.

Mã số đề tài NAFOSTED có dạng nào? Dữ liệu Crossref cho thấy dạng phổ biến là NNN.NN-YYYY.NN: ba chữ số, dấu chấm, hai chữ số, gạch nối, năm bốn chữ số, dấu chấm, số thứ tự. Đây là quan sát từ dữ liệu, không phải quy định văn bản. Hãy chép mã đúng như trong quyết định phê duyệt hoặc hợp đồng đề tài.

Quên hoặc ghi sai tài trợ sau khi bài đã xuất bản thì xử lý thế nào? Liên hệ tòa soạn đề nghị đính chính (correction). Tòa soạn quyết định cách xử lý theo chính sách của mình; phân biệt các loại thông báo xem bài về erratum, correction, EoC và retraction. Nên làm sớm, vì metadata đã nộp Crossref cũng phải cập nhật theo.

Tóm tắt ​

  • Funding statement khai nguồn tài trợ và vai trò nhà tài trợ; lời cảm ơn ghi nhận người đóng góp chưa đủ làm tác giả. Hai mục tách riêng, cùng với xung đột lợi ích và đóng góp tác giả.
  • NAFOSTED yêu cầu ghi nhận nhà tài trợ (Quyết định 10/QĐ-HĐQL-NAFOSTED, Điều 4 khoản 7) nhưng không quy định mẫu câu; hợp đồng đề tài là nơi tra cứu.
  • Khảo sát Crossref (22/10/2026): 8.155 bài mang mã NAFOSTED, 14,5% thiếu mã số, 187 cách viết tên quỹ, chỉ 66,2% mã đúng dạng chuẩn ngay từ đầu.
  • Chỉ 4 trong 88 thành viên Crossref Việt Nam nộp thông tin tài trợ cho bài hiện hành; độ phủ bình quân gia quyền 0,8%.
  • Tòa soạn nên tách trường tài trợ, cho chọn quỹ từ danh sách, kiểm tra định dạng, chuẩn hóa ký tự và đưa ROR hoặc Funder ID vào metadata.

Biên soạn bởi đội ngũ VOJS, Metis JSC. Nguồn tham khảo: Quỹ NAFOSTED — Quyết định số 10/QĐ-HĐQL-NAFOSTED về Quy định liêm chính nghiên cứu (2022; số hiệu và ngày theo báo Giáo dục Việt Nam, 24/2/2022; bản PDF trên nafosted.gov.vn là bản scan); ICMJE — Recommendations, mục II.A.3 và II.B; Elsevier — hướng dẫn tác giả và chính sách đạo đức xuất bản; Crossref — "Come ROR with us" (5/3/2025); Crossref REST API và API ROR v2 (truy vấn 22/10/2026); Paul-Hus A, Desrochers N, Costas R, Scientometrics (2016); Giáo dục Việt Nam, 10/10/2024.

Bài viết liên quan ​

Cập nhật gần nhất:

Sản phẩm của Công ty Cổ phần Metis.

Copyright © 2020-PRESENT Metis., Jsc