Tổng biên tập và ban biên tập gửi bài vào chính tạp chí: quy trình xử lý, mẫu chính sách và cách chặn xung đột lợi ích
Tổng biên tập và thành viên ban biên tập được phép gửi bài vào chính tạp chí của mình, nhưng người đó phải bị tách khỏi mọi khâu xử lý bài: không thấy báo cáo phản biện, không phân công, không quyết định. Bài phải do một biên tập viên độc lập xử lý và phải đăng kèm tuyên bố nêu rõ vai trò biên tập của tác giả. Đây là cách làm mà ICMJE, các nhà xuất bản lớn và các vụ việc COPE cùng hướng tới.
Trong 18 website tạp chí Việt Nam trong DOAJ mà VOJS đọc được, 6 website có câu quy định rõ điều này và chỉ 1 website yêu cầu ghi tuyên bố trên chính bài đăng. Bài này có sơ đồ 7 bước, mẫu chính sách dán được và cách tự tính chỉ số cảnh báo thiên vị.
Cập nhật: tháng 10/2026 — Biên soạn bởi đội ngũ VOJS, Metis JSC
Tổng biên tập có được đăng bài trên tạp chí của mình không?
Được, nếu tạp chí kiểm soát được xung đột lợi ích. Ba nguồn mà bài này đối chiếu (ICMJE, Elsevier, tư vấn vụ việc của COPE) đều không cấm tuyệt đối, vì nhiều lĩnh vực hẹp chỉ có vài tạp chí phù hợp. Họ yêu cầu quy trình riêng, công khai và kiểm tra lại được.
Theo ICMJE Recommendations, biên tập viên ra quyết định cuối cùng cần rút khỏi các quyết định có xung đột lợi ích; nhân sự tòa soạn không được dùng thông tin từ bản thảo vì lợi ích riêng; bản thảo của biên tập viên hoặc thành viên ban biên tập cần "biện pháp phòng ngừa bổ sung" và chính sách đã công bố. Biên tập viên khách mời áp dụng cùng quy tắc.
ICMJE chỉ nêu nguyên tắc, không mô tả thủ tục. Phần thủ tục nằm ở hướng dẫn của nhà xuất bản. Elsevier Connect (Capone, 24/6/2025) khuyên biên tập viên báo trước cho tòa soạn để bị hạn chế quyền truy cập, khai báo vai trò trong mục xung đột lợi ích và nêu rõ việc xử lý đã giao cho biên tập viên khác. Cùng bài này nói biên tập viên thường chỉ nên gửi "một hoặc hai bài mỗi năm".
Tóm tắt vụ việc COPE do Scholastica trích (8/2026): biên tập viên-tác giả nên tách hoàn toàn khỏi khâu tiếp nhận, phân công biên tập viên và phản biện viên, và quyết định; COPE cũng gợi ý ẩn danh hóa bản thảo và đăng bình luận giải thích cách tổ chức phản biện nếu bài được nhận.
Đây là tư vấn cho từng vụ việc, không phải hướng dẫn chính thức của COPE; khung chung xem ở bài COPE là gì.
Vì sao phải kiểm soát? Bốn nguồn bằng chứng
Rủi ro không nằm ở việc biên tập viên viết bài kém. Nó nằm ở chỗ khi người có quyền quyết định cũng là tác giả, kết quả khó kiểm chứng. Bốn nguồn dưới đây cho thấy quy mô và hậu quả.
| Nguồn | Quy mô | Phát hiện chính |
|---|---|---|
| Scanff và cs., PLOS Biology (2021) | 5.468 tạp chí y sinh, 4.986.335 bài, giai đoạn 2015–2019 | Trung vị PPMP là 2,88%; 5% tạp chí có từ 10,6% trở lên. Trong 98 tạp chí cực trị kiểm tay, 60 (61%) có tác giả đăng nhiều nhất ngồi trong ban biên tập, 25 (26%) là tổng biên tập |
| Liu, AlShebli, Rahwan, preprint arXiv (v2, 9/2025) | Khoảng 500.000 bài, 6 nhà xuất bản | PNAS có 15,3% bài có quan hệ biên tập viên-tác giả (cộng tác gần hoặc cùng cơ quan); bài có cộng tác gần có xu hướng được nhận nhanh hơn |
| Nature 456:432 (2008) | Một tạp chí vật lý lý thuyết | 5 trong 36 bài của số tháng 12 do chính tổng biên tập viết; gần 60 bài trong cả năm. Tổng biên tập dự kiến nghỉ hưu đầu 2009 |
| Retraction Watch (1/2025 và 1/2026) | Hai vụ ở Elsevier | Một biên tập viên khách mời bị rút 3 bài trong số đặc biệt mình quản lý; một giáo sư tài chính bị rút 12 bài ở ba tạp chí mình biên tập |
PPMP là tỷ lệ bài của tác giả đăng nhiều nhất chia cho tổng số bài có tác giả. Nhóm Scanff nhấn mạnh đây là công cụ sàng lọc, không phải bằng chứng thiên vị. Bản đính chính (18/1/2022) chỉ sửa hai câu về số bài của tác giả đứng đầu, vì chưa loại trường hợp trùng tên.
Trong 2.725 tạp chí có ngày nộp và ngày nhận, 277 tạp chí (10,2%) có trung vị dưới 3 tuần cho bài của tác giả đăng nhiều nhất, so với 51 tạp chí (1,9%) cho các bài còn lại.
Hai vụ Retraction Watch cho thấy sai sót xảy ra thế nào. Ở vụ biên tập viên khách mời, người này nói các đồng biên tập ban đầu xử lý bài, nhưng ở vòng sửa tạp chí giao một bản sửa cho chính họ; Elsevier kết luận họ đã tham gia phản biện và ra quyết định. Ở vụ thứ hai, các thông báo rút bài nêu người này giám sát phản biện và ra quyết định cuối dù là đồng tác giả. Họ phản đối việc rút bài và đã khiếu nại COPE.
Ai xử lý bài thay theo từng vai trò?
Mỗi vai trò cần một cách tách riêng. Bảng dưới tổng hợp từ Elsevier Connect (2025), ICMJE và chính sách một số tạp chí Việt Nam, phần "ngưỡng 36 tháng" là đề xuất của VOJS.
| Người nộp bài | Ai xử lý thay | Bị chặn không được thấy | Nghĩa vụ khác |
|---|---|---|---|
| Tổng biên tập | Phó tổng biên tập hoặc biên tập viên cấp cao không có quan hệ | Danh tính phản biện, báo cáo, thảo luận nội bộ, trạng thái chi tiết | Báo trước tòa soạn; tuyên bố trên bài |
| Biên tập viên phụ trách bài | Thành viên khác của ban biên tập | Như trên | Không tham gia chọn phản biện cho bài của người thân |
| Thành viên hội đồng không xử lý bài | Quy trình thường | Không cần chặn, nhưng vẫn khai báo | Khai báo vai trò khi nộp (Elsevier) |
| Biên tập viên khách mời | Biên tập viên thường trực hoặc thành viên ban biên tập | Toàn bộ bài của mình | Hạn mức (xem bên dưới) |
| Thư ký, nhân sự tòa soạn | Người khác trong tòa soạn lo hành chính | Thông tin bản thảo | Không dùng thông tin vì lợi ích riêng (ICMJE) |
| Người thân, người cùng bộ môn, cộng tác trong 36 tháng gần nhất | Biên tập viên không có quan hệ | Như người nộp là biên tập viên | Người đó tự rút khỏi bài |
Người xử lý thay phải độc lập thật, không chỉ khác tên. Nếu tổng biên tập là lãnh đạo đơn vị chủ quản, một phó tổng biên tập cùng đơn vị có thể chịu áp lực tương tự; khi đó hãy chọn biên tập viên ngoài cơ quan chủ quản. Muốn có sẵn người như vậy, cần xây hội đồng đúng cách từ đầu, xem hội đồng biên tập tạp chí khoa học.
Quy trình xử lý bài của ban biên tập gồm những bước nào?
Quy trình dưới đây áp dụng cho mọi bản thảo có tác giả hoặc đồng tác giả là nhân sự tòa soạn. Bước 2 và bước 5 là hai bước dễ bị bỏ sót nhất.
text
Bản thảo mới
└─ Đối chiếu tác giả với danh sách ban biên tập / nhân sự tòa soạn
├─ Không trùng → quy trình thường
└─ Có trùng → gắn cờ "bài của nhân sự tòa soạn"
1. Xác nhận cờ bởi người không phải tác giả
2. Gỡ quyền xem và xử lý của người trùng
3. Chỉ định người xử lý độc lập
4. Phản biện kín, ít nhất 2 người ngoài cơ quan chủ quản
5. Kiểm lại phân công ở mỗi vòng sửa
6. Đăng kèm tuyên bố vai trò biên tập
7. Lưu hồ sơ, thống kê cuối năm- Xác nhận cờ. Đối chiếu tên, email, ORCID của mọi tác giả (kể cả đồng tác giả) với danh sách ban biên tập. Nếu chỉ kiểm tra tác giả liên hệ, bạn sẽ bỏ sót bài mà biên tập viên đứng tên thứ ba.
- Gỡ quyền. Người trùng không còn thấy bài trong danh sách nhiệm vụ, thông báo email và báo cáo thống kê. Đây là bước làm bằng cấu hình, không phải bằng lời dặn.
- Chỉ định người xử lý. Người này không cùng đơn vị, không đồng tác giả với tác giả trong 36 tháng gần nhất (đề xuất VOJS; PNAS và PLOS từng dùng cửa sổ 24, 48 và 60 tháng).
- Phản biện. Chọn phản biện viên không thuộc quyền quản lý của tác giả. Tránh mời học trò hoặc cấp dưới của tổng biên tập. Xem thêm phản biện kín hai chiều.
- Kiểm lại ở vòng sửa. Theo lời người trong cuộc với Retraction Watch, vụ biên tập viên khách mời nói trên lọt đúng ở đây. Khi bản sửa quay lại, người quản lý phải nhìn lại người được giao.
- Công bố kèm tuyên bố. Xem mẫu ở mục sau.
- Lưu hồ sơ. Ghi ngày nộp, người xử lý, ngày quyết định để cuối năm so sánh với bài thường.
Tạp chí nhỏ chỉ có vài biên tập viên thì làm sao?
Tạp chí nhỏ vẫn làm được, bằng cách mượn người ngoài. Tình huống này dễ gặp ở tạp chí do một trường hoặc viện chủ quản, vì ban biên tập thường tập trung ở một đơn vị.
Liu và cộng sự ước tính khoảng 30% bài có quan hệ biên tập viên-tác giả sẽ phải giao cho người kém phù hợp chuyên môn hơn nếu tòa soạn thực thi nghiêm việc rút lui. Đó là chi phí thật. Đổi lại, thử nghiệm khảo sát của chính nhóm này (910 người tham gia) cho thấy công bố công khai xung đột lợi ích giúp độc giả tin kết quả hơn so với trường hợp xung đột bị phát hiện mà không được khai báo.
Về giải pháp, bạn có ba lựa chọn theo thứ tự ưu tiên:
- Biên tập viên ngoài cơ quan chủ quản làm "người xử lý thay" cho bài của lãnh đạo tòa soạn.
- Một biên tập viên khách mời độc lập, ngoài ban biên tập, nhận riêng bài đó.
- Tổng biên tập của một tạp chí khác cùng lĩnh vực xử lý toàn bộ bài, có thỏa thuận bằng văn bản.
Hạn mức số bài cũng nên đặt ngay trong chính sách. Bảng gợi ý dưới đây dựa trên Elsevier, một tạp chí Việt Nam và đề xuất của VOJS.
| Đối tượng | Mốc tham khảo | Nguồn |
|---|---|---|
| Tổng biên tập, biên tập viên | Thường "một hoặc hai bài mỗi năm" | Elsevier Connect, 2025 |
| Biên tập viên khách mời | Một bài vào số đặc biệt mình quản lý | Elsevier Connect, 2025 |
| Bài của biên tập viên khách mời | Không quá 25% tổng số bài của số đặc biệt | Chính sách CTU Journal of Innovation and Sustainable Development |
| Cảnh báo PPMP | Từ 5% trở lên thì rà soát; từ 10% thì báo hội đồng | Đề xuất VOJS (P95 của Scanff là 10,6%) |
Tạp chí Việt Nam đang quy định ra sao? Khảo sát 18 website
VOJS đã đọc các trang chính sách của 26 hồ sơ tạp chí Việt Nam trong DOAJ (tra cứu ngày 26/10/2026), tương ứng 20 website. Mỗi website được quét tự động tối đa khoảng 22 trang liên kết từ DOAJ và từ trang chủ, sau đó các câu có từ khóa về biên tập viên và xung đột lợi ích được đọc tay. Hai website không tải được nên chỉ phân loại 18.
| Nhóm | Số website | Dấu hiệu |
|---|---|---|
| A. Có câu nói rõ biên tập viên không tham gia quyết định bài do chính mình viết | 6 | Vietnam Journal of Mechanics, Vietnam Journal of Education, Tạp chí Khoa học Trường Đại học Trà Vinh, Tạp chí Khoa học HPU2, hai website tạp chí của Đại học Cần Thơ |
| B. Có quy định chung về xung đột lợi ích của biên tập viên nhưng không nhắc bài của chính họ | 6 | Tạp chí Khoa học Đại học Mở TP.HCM, VJSTE, VUJS, Sức khỏe và Lão hóa, VJFC, MedPharmRes |
| C. Chưa thấy điều khoản dành riêng cho biên tập viên | 6 | Có website chỉ có phần cho tác giả và phản biện viên, có website không có từ khóa xung đột lợi ích trong các trang đọc được |
Có ba điểm đáng chú ý. Một, bốn website nhóm A dùng gần như cùng một câu mẫu, nên đây là chính sách một dòng chứ chưa phải quy trình. Hai, chỉ website tiếng Anh của Đại học Cần Thơ yêu cầu ghi tuyên bố xung đột lợi ích nổi bật trên bài do biên tập viên viết. Ba, không website nào mô tả việc chặn quyền truy cập; chỉ một website đặt hạn mức (bài của biên tập viên khách mời không quá 25% số).
Giới hạn của khảo sát: kết quả chỉ phản ánh trang công khai, không phản ánh những gì tạp chí làm thật. Một tạp chí nhóm C có thể vẫn làm đúng mà chưa viết ra.
Viết ra có giá trị chấm điểm. Theo bản trích Điều 10 Thông tư 27/2025/TT-BKHCN (xem danh mục tạp chí Bộ KH&CN), tạp chí được 5 điểm khi công khai chính sách đạo văn, rút bài, xung đột lợi ích và bản quyền, 10 điểm cho phản biện kín tối thiểu hai phản biện độc lập mỗi bài và 5 điểm khi ít nhất 50% hội đồng là chuyên gia ngoài cơ quan chủ quản. Đối chiếu văn bản chính thức khi lập hồ sơ.
Mẫu chính sách và tuyên bố dán được
Mẫu dưới đây là bản soạn riêng của VOJS, không sao chép từ nhà xuất bản nào. Hãy điền các chỗ trong ngoặc vuông.
text
CHÍNH SÁCH XỬ LÝ BÀI CỦA THÀNH VIÊN BAN BIÊN TẬP VÀ NHÂN SỰ TÒA SOẠN
1. Phạm vi: áp dụng khi tổng biên tập, biên tập viên, thành viên hội đồng
biên tập, biên tập viên khách mời hoặc nhân sự tòa soạn là tác giả
hoặc đồng tác giả của bản thảo.
2. Báo trước: người nộp bài thông báo cho [thư ký/người quản lý tạp chí]
trước khi nộp.
3. Tách khỏi quy trình: người đó không thấy báo cáo phản biện, không
phân công, không tham gia quyết định.
4. Người xử lý thay: do [phó tổng biên tập/biên tập viên ngoài cơ quan
chủ quản] đảm nhiệm, không có quan hệ cộng tác trong [36] tháng.
5. Phản biện: ít nhất hai phản biện độc lập, không thuộc quyền quản lý
của tác giả.
6. Hạn mức: tối đa [2] bài mỗi năm cho một người.
7. Công bố: bài đăng kèm tuyên bố nêu vai trò biên tập của tác giả.
8. Lưu trữ: hồ sơ giữ [5] năm, báo cáo thống kê công bố hằng năm.Tuyên bố đăng cuối bài (tiếng Anh, dùng trong mục Competing interests):
text
Declaration of competing interest: [Name] is [role] of [Journal].
[Name] had no involvement in the peer review of this article and had
no access to confidential information about it. Editorial handling was
fully delegated to [Name, role], who has no collaboration or shared
affiliation with the author(s).Nếu bài của bạn có tài trợ NAFOSTED, hãy đặt tuyên bố này cạnh phần ghi tài trợ, theo hướng dẫn ở bài Funding statement.
Cấu hình hệ thống: những gì nên kiểm tra
Chính sách trên giấy không chặn được ai, cấu hình mới chặn được. Danh sách dưới đây dùng cho bất kỳ phần mềm quản lý tạp chí nào.
- Một tài khoản có thể giữ nhiều vai trò cùng lúc không, và quyền nào ưu tiên khi người đó vừa là tác giả vừa là biên tập viên?
- Ai phân công biên tập viên phụ trách từng bài? Theo hướng dẫn VOJS, người quản lý tạp chí chọn biên tập viên chính cho bài, nên người quản lý không được là tác giả bài đó.
- Biên tập viên-tác giả có còn thấy bài trong mục nhiệm vụ, thông báo email, thống kê không?
- Khi bản sửa quay lại, hệ thống có giữ nguyên người xử lý hay tự gán lại?
Tài liệu hướng dẫn sử dụng VOJS hiện mô tả phân công do người quản lý thực hiện, không mô tả cơ chế tự động chặn biên tập viên-tác giả. Nếu hệ thống của bạn cũng làm thủ công, hãy đưa các mục trên vào checklist nội bộ. Xem thêm phân quyền vai trò trong hệ thống.
PPMP là gì và cách tự tính cho tạp chí của bạn?
Bạn tự tính được PPMP bằng một bảng tính từ danh sách tác giả của 3–5 năm gần nhất. Công thức:
text
PPMP (%) = số bài của tác giả có nhiều bài nhất / tổng số bài có tác giả × 100Xuất danh sách tác giả bài nghiên cứu, gộp theo ORCID hoặc email, đếm và lấy tác giả cao nhất; đối chiếu với trung vị 2,88% và P95 10,6% của Scanff (2021). Ở Việt Nam có một cái bẫy riêng là tên người trùng nhiều: Scanff phải đính chính vì trùng tên ở hai tạp chí lớn, nên mọi tên phổ biến cần đối chiếu cơ quan và email. PPMP cao chỉ cho biết nên đọc kỹ hồ sơ. Hãy so thêm thời gian từ nộp đến chấp nhận của bài ban biên tập với bài thường. Xem thêm 12 chỉ số vận hành tòa soạn.
Sai lầm thường gặp khi xử lý bài của ban biên tập
Các lỗi dưới đây rút ra từ hai vụ rút bài ở trên và từ những khoảng trống thấy trong khảo sát chính sách.
- Chỉ kiểm tra tác giả liên hệ. Biên tập viên đứng tên đồng tác giả vẫn lọt vào luồng xử lý.
- Giao lại bài ở vòng sửa. Bản sửa quay về đúng người đang là tác giả, như tình huống được mô tả trong vụ biên tập viên khách mời.
- Cho tổng biên tập "chỉ xem cho biết". Việc xem báo cáo phản biện đã là phá vỡ sự tách biệt.
- Mời phản biện là cấp dưới của tác giả. Người đó khó từ chối và khó phản biện thẳng.
- Coi bài mời là bài miễn phản biện. Chỉ các loại như Editorial, Commentary mới có thể không phản biện, và phải ghi rõ; bài nghiên cứu cần phản biện dù được mời.
- Không ghi gì trên bài đã đăng. Độc giả và cơ sở dữ liệu không thể biết quy trình đã tách biệt.
Với số chuyên đề, xem thêm vai trò guest editor và xung đột lợi ích trong phản biện.
Câu hỏi thường gặp
Tổng biên tập có được đăng bài trên tạp chí của mình không?
Được, nếu tách khỏi mọi khâu xử lý và công khai vai trò. Elsevier cho biết biên tập viên được đăng trên tạp chí của mình miễn là tuân thủ chính sách; theo hướng dẫn của hãng này, người đó báo trước tòa soạn, bị hạn chế quyền truy cập, khai báo trong mục xung đột lợi ích và để biên tập viên khác xử lý. Tạp chí nên ghi các điều kiện này thành chính sách công khai, kèm hạn mức số bài mỗi năm.
Bài của ban biên tập có phải phản biện như bài khác không?
Có, và nên khắt khe hơn một bước. ICMJE yêu cầu "biện pháp phòng ngừa bổ sung" cùng chính sách đã công bố cho loại bài này. Trên thực tế, nên có ít nhất hai phản biện độc lập chọn ngoài cơ quan chủ quản, người xử lý thay không có quan hệ cộng tác gần, và hồ sơ thời gian xử lý được lưu để so với bài thường. Bài nhận nhanh bất thường là tín hiệu cần xem lại.
Ai ra quyết định khi tổng biên tập là tác giả?
Phó tổng biên tập hoặc một biên tập viên độc lập ra quyết định cuối. Người này không cùng đơn vị và không cộng tác với tác giả trong khoảng 36 tháng gần nhất (đề xuất VOJS). Nếu tòa soạn quá nhỏ để có người như vậy, hãy mượn biên tập viên ngoài cơ quan chủ quản, hoặc nhờ tổng biên tập một tạp chí cùng lĩnh vực xử lý theo thỏa thuận bằng văn bản và ghi rõ cách xử lý trong tuyên bố trên bài.
Bài mời của ban biên tập có cần phản biện không?
Bài nghiên cứu cần phản biện, kể cả khi được mời. Chỉ các loại như Editorial hoặc Commentary có thể không phản biện, với điều kiện ghi rõ loại bài trên trang bài và trong metadata. Nếu bài mời bỏ qua phản biện mà không gắn nhãn, độc giả dễ hiểu nhầm là đã được bình duyệt, và các chỉ số vận hành của tạp chí cũng bị lẫn: bài mời nên được tách khỏi mẫu khi tính tỷ lệ chấp nhận.
Bài của người thân hoặc đồng nghiệp cùng bộ môn với biên tập viên thì xử lý thế nào?
Coi như bài của chính biên tập viên đó. Hướng dẫn đạo đức xuất bản mà nhiều tạp chí Việt Nam dùng nêu rằng biên tập viên không tham gia quyết định bài do bản thân, người thân hoặc đồng nghiệp viết. Biên tập viên có quan hệ phải tự rút, và tòa soạn nên ghi sẵn mốc cộng tác (ví dụ 36 tháng) hoặc tiêu chí cùng đơn vị trong chính sách để việc rút lui không phụ thuộc vào thiện chí từng người.
PPMP bao nhiêu thì đáng ngờ?
Không có ngưỡng chuẩn quốc tế. Scanff (2021) ghi nhận trung vị 2,88% và P95 10,6% trên 5.468 tạp chí y sinh, nghĩa là cứ 20 tạp chí thì 1 tạp chí có tác giả đứng đầu chiếm từ 10,6% số bài. VOJS đề xuất rà soát từ 5% và báo hội đồng từ 10%, nhưng phải đối chiếu cơ quan và email vì tên người Việt trùng nhiều. PPMP cao chỉ là cờ báo để đọc kỹ hồ sơ, không phải kết luận thiên vị.
Đã đăng bài mà quên tuyên bố vai trò biên tập thì làm gì?
Đăng thông báo đính chính để bổ sung tuyên bố, và ghi lại việc này trong hồ sơ tạp chí. Nếu có dấu hiệu người đó từng tham gia xử lý bài, tòa soạn cần mở xem xét theo quy trình COPE, tương tự cách xử lý khiếu nại trong bài quy trình khiếu nại và xử lý. Người xem xét phải là người không liên quan đến bài.
Tóm tắt
- Tổng biên tập và ban biên tập được gửi bài vào chính tạp chí nếu bị tách hoàn toàn khỏi khâu xử lý và công khai vai trò trên bài.
- Bằng chứng: Scanff (2021) ghi trung vị PPMP 2,88%; trong 98 tạp chí cực trị kiểm tay, 60 có tác giả đăng nhiều nhất trong ban biên tập.
- Quy trình 7 bước: gắn cờ, gỡ quyền, chỉ định người xử lý độc lập, phản biện ngoài cơ quan, kiểm lại ở vòng sửa, tuyên bố trên bài, lưu hồ sơ.
- Khảo sát 18 website tạp chí Việt Nam: 6 có câu quy định rõ, 6 chỉ có quy định chung, 6 chưa thấy; chỉ 1 yêu cầu tuyên bố trên bài.
- Tạp chí nhỏ mượn biên tập viên ngoài cơ quan chủ quản; ghi hạn mức và ngưỡng PPMP trong chính sách.
Về nội dung bài viết
Bài được biên soạn bởi đội ngũ VOJS — Metis JSC. Nguồn: ICMJE Recommendations (xung đột lợi ích của biên tập viên và nhân sự tòa soạn); Capone, Elsevier Connect (24/6/2025); Scanff và cs., PLOS Biology 19(11):e3001133 (2021) và đính chính 20(1):e3001525 (2022); Liu, AlShebli, Rahwan, arXiv:2307.00794 (v2, 9/2025, chưa qua bình duyệt); Schiermeier, Nature 456:432 (2008); Retraction Watch (21/1/2025, 8/1/2026); Scholastica (6/8/2026, trích tư vấn vụ việc COPE). Khảo sát 18 website dựa trên DOAJ và trang chính sách công khai, tra cứu ngày 26/10/2026. Hai mẫu chính sách và tuyên bố do VOJS soạn.