Bài báo Q1 Q2 Q3 Q4 là gì? Hướng dẫn phân loại tạp chí khoa học ​

Bài báo Q1 Q2 Q3 Q4 là thuật ngữ chuyên ngành dùng để chỉ các công trình nghiên cứu được xuất bản trên những tạp chí khoa học đã được xếp hạng theo bốn nhóm tứ phân vị (Quartile: Q1, Q2, Q3, Q4). Xếp hạng này phản ánh mức độ uy tín, tầm ảnh hưởng và chất lượng của một tạp chí so với các tạp chí khác trong cùng một lĩnh vực chuyên môn.

Việc hiểu rõ hệ thống phân loại Quartile không chỉ giúp các nhà khoa học lựa chọn đúng nơi gửi bài, mà còn là tiêu chí quan trọng để đánh giá năng lực nghiên cứu tại Việt Nam hiện nay.

Cập nhật: tháng 6/2026 — Biên soạn bởi đội ngũ VOJS, Metis JSC.

Bài báo Q1 Q2 Q3 Q4 là gì? ​

Bài báo Q1 Q2 Q3 Q4 hiểu đơn giản là bài báo được đăng trên các tạp chí thuộc nhóm Q1, Q2, Q3 hoặc Q4 theo bảng xếp hạng uy tín như Scopus hoặc Web of Science. Chữ "Q" là viết tắt của Quartile (Tứ phân vị), một phương pháp thống kê dùng để chia một tập hợp dữ liệu thành 4 phần bằng nhau.

Dưới đây là định nghĩa khép kín về từng nhóm xếp hạng:

  • Tạp chí Q1 (Quartile 1): Là nhóm 25% các tạp chí đứng đầu danh sách trong một lĩnh vực chuyên ngành, có chỉ số trích dẫn và mức độ ảnh hưởng cao nhất.
  • Tạp chí Q2 (Quartile 2): Là nhóm 25% các tạp chí có vị trí trung bình cao, nằm trong khoảng từ top 25% đến 50% của lĩnh vực đó.
  • Tạp chí Q3 (Quartile 3): Là nhóm 25% các tạp chí có vị trí trung bình thấp, nằm trong khoảng từ 50% đến 75% của danh sách xếp hạng.
  • Tạp chí Q4 (Quartile 4): Là nhóm 25% các tạp chí nằm ở cuối bảng xếp hạng, thường là các tạp chí mới nổi hoặc có phạm vi ảnh hưởng khu vực hẹp.

Định nghĩa Quartile trong xuất bản khoa học: Quartile là hệ thống đánh giá và phân loại các tạp chí khoa học trong cùng một chuyên ngành thành 4 phần bằng nhau dựa trên các chỉ số định lượng (như Impact Factor hoặc CiteScore), giúp cộng đồng học thuật dễ dàng xác định được vị thế và uy tín tương đối của một tạp chí khoa học là gì so với các tạp chí đồng cấp.

Cách tính xếp hạng Q1 Q2 Q3 Q4 trên Scopus và Web of Science ​

Xếp hạng Q1 Q2 Q3 Q4 được tính toán dựa trên các chỉ số ảnh hưởng khác nhau tùy thuộc vào cơ sở dữ liệu mà bạn đang tham chiếu. Hai hệ thống xếp hạng phổ biến nhất hiện nay là SCImago (dựa trên dữ liệu Scopus của Elsevier) và Journal Citation Reports (dựa trên dữ liệu Web of Science của Clarivate).

Phân loại Quartile theo SCImago (Scopus) ​

SCImago Journal Rank (SJR) sử dụng dữ liệu từ Scopus để xếp hạng. Theo báo cáo thường niên của Elsevier năm 2025, cơ sở dữ liệu Scopus lập chỉ mục cho khoảng hơn 29.000 tạp chí bình duyệt (peer-reviewed journals) trên toàn cầu.

SCImago tính toán thứ hạng dựa trên chỉ số SJR — chỉ số này không chỉ đếm số lượng trích dẫn mà còn đánh giá "trọng số" của trích dẫn đó (trích dẫn từ tạp chí uy tín sẽ có giá trị cao hơn). Ngoài ra, Scopus còn sử dụng chỉ số CiteScore — tính trung bình trích dẫn trong 4 năm — để xếp hạng. Các tạp chí sau đó được chia đều thành 4 nhóm Q1, Q2, Q3, Q4 cho từng lĩnh vực (Subject Area).

Phân loại Quartile theo Web of Science (WoS) ​

Hệ thống Web of Science (trước đây là ISI) phân loại Quartile dựa trên chỉ số Journal Impact Factor (JIF) được công bố trong báo cáo JCR (Journal Citation Reports) hàng năm.

Để hiểu sâu hơn về sự khác biệt giữa hai hệ thống này và cách tính điểm, bạn có thể tham khảo bài viết chi tiết về Scopus, ISI và Impact Factor là gì?. Web of Science thường có tiêu chí lựa chọn khắt khe hơn, do đó số lượng tạp chí đạt chuẩn Q1, Q2 trong hệ thống này ít hơn so với Scopus.

Bảng so sánh đặc điểm của tạp chí Q1, Q2, Q3 và Q4 ​

Việc phân biệt rõ đặc tính của các nhóm Quartile giúp tác giả có chiến lược gửi bài phù hợp. Dưới đây là bảng so sánh tổng quan các tiêu chí:

Tiêu chí đánh giáNhóm Q1 (Top 25%)Nhóm Q2 (25% - 50%)Nhóm Q3 (50% - 75%)Nhóm Q4 (Bottom 25%)
Mức độ uy tínXuất sắc, mang tầm ảnh hưởng toàn cầuRất tốt, được giới hàn lâm công nhận rộng rãiKhá, phù hợp với nghiên cứu quy mô vừa và nhỏTrung bình, thường mang tính khu vực hoặc mới thành lập
Độ khó khi gửi bàiRất khó, tỷ lệ từ chối (desk-reject) có thể lên tới 80-90%Khó, đòi hỏi tính mới mẻ và phương pháp nghiên cứu chặt chẽVừa phải, chấp nhận các nghiên cứu mở rộng hoặc ứng dụngDễ thở hơn, phù hợp cho nhà nghiên cứu mới bắt đầu
Thời gian xuất bảnThường kéo dài từ 6 - 12 tháng hoặc lâu hơnKhoảng 4 - 9 thángKhoảng 3 - 6 thángKhoảng 2 - 4 tháng
Phản biện khoa học (Peer Review)Vô cùng khắt khe, nhiều vòng phản biện bởi các chuyên gia đầu ngànhKhắt khe, tuân thủ nghiêm ngặt chuẩn mực quốc tếĐạt chuẩn cơ bản, góp ý mang tính xây dựngPhản biện cơ bản, quy trình thường diễn ra nhanh chóng

Lưu ý: Bảng trên mang tính chất tham khảo chung. Mỗi tạp chí có quy định và quy trình làm việc riêng biệt.

Ý nghĩa của bài báo Q1 Q2 Q3 Q4 đối với nhà nghiên cứu Việt Nam ​

Tại Việt Nam, xếp hạng bài báo Q1 Q2 Q3 Q4 đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc đánh giá thành tích nghiên cứu khoa học. Các cơ quan quản lý giáo dục và quỹ tài trợ đều sử dụng chuẩn Quartile làm thước đo chất lượng.

Thứ nhất, đối với Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ Quốc gia (NAFOSTED), việc công bố bài báo quốc tế là điều kiện tiên quyết. Theo quy định tài trợ nghiên cứu cơ bản năm 2025-2026 của NAFOSTED, chủ nhiệm đề tài thường phải có ít nhất 1-2 bài báo thuộc nhóm Q1, Q2 hoặc Q3 (tùy lĩnh vực) mới đủ điều kiện nghiệm thu.

Thứ hai, Hội đồng Giáo sư Nhà nước (HĐCDGSNN) ưu tiên cộng điểm công trình quy đổi rất cao cho các bài báo thuộc danh mục Q1 và Q2. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến việc xét duyệt học hàm Phó Giáo sư và Giáo sư. Tìm hiểu chi tiết về danh mục tạp chí tính điểm HĐCDGSNN để nắm rõ quy định hiện hành.

Thứ ba, đối với nghiên cứu sinh, nhiều trường đại học lớn tại Việt Nam hiện nay yêu cầu ứng viên phải có ít nhất 1 bài báo thuộc danh mục Scopus/WoS (bất kể Q1 đến Q4) trước khi được phép bảo vệ luận án Tiến sĩ.

Hướng dẫn tra cứu xếp hạng Quartile của tạp chí ​

Để biết chính xác một bài báo Q1 Q2 Q3 Q4 là gì và tạp chí mình định gửi bài đang nằm ở nhóm nào, nhà nghiên cứu có thể thực hiện tra cứu trực tuyến miễn phí.

Bước 1: Truy cập vào website của SCImago (scimagojr.com) — nền tảng dữ liệu mở miễn phí dựa trên Scopus. Bước 2: Nhập tên tạp chí (Journal Name) hoặc mã số chuẩn quốc tế (ISSN) vào thanh tìm kiếm. Bước 3: Kéo xuống phần bảng biểu ở cuối trang hồ sơ tạp chí. Bạn sẽ thấy các ô vuông màu sắc hiển thị thứ hạng Q1 (Xanh lá), Q2 (Vàng), Q3 (Cam) và Q4 (Đỏ) qua từng năm.

Cần lưu ý rằng thứ hạng Quartile của một tạp chí không cố định. Một tạp chí có thể là Q1 trong năm 2025 nhưng do lượng trích dẫn giảm sút, nó có thể rớt xuống Q2 vào năm 2026. Do đó, việc cập nhật thông tin trước khi bắt đầu quy trình gửi bài báo khoa học là bước bắt buộc.

Làm thế nào để tạp chí Việt Nam đạt chuẩn Q1, Q2, Q3, Q4? ​

Để một tạp chí nội địa bước vào cơ sở dữ liệu quốc tế và đạt được xếp hạng Quartile, ban biên tập cần xây dựng một quy trình xuất bản minh bạch, chuyên nghiệp và tuân thủ các tiêu chuẩn đạo đức quốc tế (COPE).

Các tạp chí khoa học cần có nền tảng quản lý gửi bài, phản biện mù đôi (double-blind peer review) và theo dõi tiến độ một cách hệ thống. Để biết chính xác những yêu cầu kỹ thuật cần đáp ứng, bạn có thể tham khảo bài viết về các tiêu chí để tạp chí tham gia ISI/Scopus. Việc ứng dụng công nghệ như VOJS — Hệ thống quản lý tạp chí khoa học do Metis JSC phát triển là giải pháp toàn diện giúp các tòa soạn tại Việt Nam chuẩn hóa quy trình này.

Hệ thống VOJS hỗ trợ ban biên tập vận hành tạp chí theo chuẩn quốc tế, từ đó gia tăng cơ hội được chỉ mục (index) vào Scopus/Web of Science và từng bước chinh phục các thứ hạng Q4, Q3 và xa hơn nữa.

Câu hỏi thường gặp (FAQ) về bài báo Q1 Q2 Q3 Q4 ​

Một tạp chí có thể vừa thuộc Q1 vừa thuộc Q2 không? Có. Một tạp chí thường được xếp vào nhiều lĩnh vực (Subject Categories) khác nhau. Ví dụ, tạp chí đó có thể có chỉ số ảnh hưởng đủ cao để xếp hạng Q1 trong mảng "Toán ứng dụng" nhưng chỉ đứng ở nhóm Q2 trong mảng "Khoa học máy tính".

Bài báo Q1 có chắc chắn chất lượng cao hơn bài báo Q4? Nhìn chung là có, vì tạp chí Q1 có quy trình phản biện khắt khe hơn nhiều. Tuy nhiên, Quartile là chỉ số đánh giá tạp chí, không phải bài báo. Một bài báo xuất sắc vẫn có thể được tác giả chọn đăng ở tạp chí Q4 vì lý do phù hợp với cộng đồng ngách, và ngược lại, không phải bài báo nào trong tạp chí Q1 cũng hoàn hảo.

Đăng bài vào tạp chí Q1, Q2 mất bao lâu? Quá trình này thường kéo dài từ 6 tháng đến hơn 1 năm. Do số lượng bản thảo gửi về rất lớn và quy trình phản biện sâu sắc, các tạp chí top đầu cần nhiều thời gian để thẩm định. Tác giả nên chuẩn bị sẵn tâm lý cho việc bài viết bị yêu cầu chỉnh sửa nhiều lần (major revision).

Tại sao bài báo của tôi đăng năm ngoái là Q2 mà năm nay tra lại là Q3? Các cơ sở dữ liệu như Scopus và Web of Science cập nhật chỉ số Impact Factor và CiteScore mỗi năm một lần (thường vào tháng 6). Nếu trong năm đó tạp chí bị giảm lượng trích dẫn trung bình so với các đối thủ cùng ngành, nó sẽ bị tụt hạng Quartile.

Tóm tắt bài viết ​

  • Bài báo Q1 Q2 Q3 Q4 là các công trình được công bố trên tạp chí thuộc 4 nhóm tứ phân vị, phân loại dựa trên mức độ uy tín và chỉ số trích dẫn.
  • Q1 là nhóm tạp chí dẫn đầu (Top 25%), khó đăng nhất và có sức ảnh hưởng lớn nhất. Q4 là nhóm cuối bảng (Bottom 25%).
  • Có hai hệ thống phân loại Quartile phổ biến: SCImago (dùng dữ liệu Scopus) và JCR (dùng dữ liệu Web of Science).
  • Thứ hạng Quartile thay đổi hàng năm và một tạp chí có thể sở hữu nhiều hạng Q khác nhau ở các lĩnh vực khác nhau.
  • Để nâng cao vị thế và lọt vào danh sách Scopus/WoS, các tạp chí Việt Nam cần chuẩn hóa quy trình phản biện thông qua các phần mềm chuyên dụng.

Bài viết liên quan:

Cập nhật gần nhất:

Sản phẩm của Công ty Cổ phần Metis.

Copyright © 2020-PRESENT Metis., Jsc